بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری؛ اشتباه شماست یا واکنش بدن؟

وقتی عدد ترازو بعد از قطع آمپول لاغری دوباره بالا می‌رود، خیلی‌ها اولین چیزی که به ذهنشان می‌رسد این است که حتما جایی را اشتباه رفته‌اند. اما واقعیت این است که بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری برای بسیاری از افراد پیش می‌آید و همیشه نشانه بی‌ارادگی یا شکست درمان نیست.

در ادامه این مطلب از وبلاگ تخصصی دکتر محمود حیدری بررسی می‌کنیم چرا این اتفاق می‌افتد، کدام آمپول‌ها بیشتر با برگشت وزن همراه هستند، چه کسانی بیشتر در معرض چاقی دوباره بعد از قطع آمپول لاغری قرار دارند و چطور می‌توان احتمال برگشت وزن را کمتر کرد. اگر شما هم بعد از قطع دارو نگران تغییر وزن خود هستید، ادامه این مطلب می‌تواند مسیر را برایتان روشن‌تر کند.

آیا بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری طبیعی است؟

بله، کاملا ممکن است. خیلی‌ها فکر می‌کنند وقتی با آمپول‌های لاغری وزن کم کردند، این وزن برای همیشه ثابت می‌ماند. اما واقعیت این است که بدن همیشه این‌طور رفتار نمی‌کند. این آمپول‌ها تا زمانی که مصرف می‌شوند، اشتها را کمتر می‌کنند و کمک می‌کنند زودتر احساس سیری داشته باشید.

این داروها مثل جراحی‌های لاغری اسلیو معده یا بای‌پس معده، لاغری طولانی‌مدت شما را تضمین نمی‌کنند. وقتی مصرف آن‌ها قطع می‌شود، این اثر هم کم‌کم کمتر می‌شود و بدن دوباره راحت‌تر به سمت افزایش وزن می‌رود. به همین دلیل، برگشت وزن بعد از قطع آمپول لاغری برای خیلی از افراد دیده می‌شود و معمولا موضوع عجیبی نیست.

چرا بعد از قطع آمپول لاغری دوباره وزن اضافه می‌شود؟

برگشت وزن بعد از قطع آمپول لاغری برای خیلی از افراد پیش می‌آید و همیشه هم تقصیر غذاخوردن نیست. بدن بعد از کاهش وزن، رفتار متفاوتی پیدا می‌کند و گاهی انگار می‌خواهد دوباره به وزن قبلی برگردد. به همین دلیل، بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری موضوع عجیبی نیست و برای خیلی‌ها اتفاق می‌افتد.

از بین رفتن تاثیر دارو، کاهش متابولیسم بدن و عادات غذایی نامناسب ازجمله دلایل مهمی هستند که باعث برگشت وزن بعداز قطع آمپول می‌شوند.

آمپول دیگر مثل قبل اشتها را کنترل نمی‌کند

آمپول‌هایی مثل سماگلوتاید یا تیرزپاتید تا وقتی مصرف می‌شوند، کمک می‌کنند زودتر سیر شوید و کمتر سراغ غذا بروید. وقتی مصرف آن‌ها قطع می‌شود، این کمک هم کم‌کم کمتر می‌شود. در نتیجه، گرسنگی دوباره پررنگ‌تر می‌شود و هوس‌های غذایی راحت‌تر برمی‌گردد.

بدن دوباره گرسنگی را جدی‌تر نشان می‌دهد

خیلی‌ها فکر می‌کنند بعد از لاغرشدن، بدن باید همان وزن جدید را قبول کند. اما بدن همیشه این‌طور رفتار نمی‌کند. گاهی بعد از کاهش وزن، پیام گرسنگی قوی‌تر می‌شود و حس سیری زودتر از بین می‌رود. همین موضوع باعث می‌شود کنترل غذاخوردن بعد از قطع دارو سخت‌تر شود.

متابولیسم آرام‌تر کار می‌کند

وقتی وزن کم می‌شود، بدن برای مصرف انرژی محتاط‌تر می‌شود. یعنی ممکن است نسبت به قبل، کالری کمتری بسوزاند. حالا در این وضعیت اگر آمپول قطع شود و اشتها دوباره برگردد، برگشت وزن بعد از قطع داروهای لاغری راحت‌تر اتفاق می‌افتد.

چاقی معمولا یک مشکل کوتاه‌مدت نیست

در واقع، برگشت چاقی بعد از آمپول لاغری به‌معنی بی‌ارادگی نیست. چاقی برای خیلی از افراد یک مشکل مزمن است و اگر مراقبت ادامه پیدا نکند، دوباره خودش را نشان می‌دهد. درست مثل بعضی بیماری‌ها که با قطع درمان، علائم آن‌ها دوباره برمی‌گردد.

عادت‌های قبلی هنوز منتظر برگشت هستند

در زمان مصرف آمپول، کمتر خوردن برای خیلی از افراد ساده‌تر می‌شود. اما اگر در همین مدت، سبک غذاخوردن، تحرک و انتخاب‌های روزانه تغییر نکند، بعد از قطع دارو همه چیز دوباره به مسیر قبلی برمی‌گردد. اینجاست که چاقی دوباره بعد از قطع آمپول لاغری بیشتر خودش را نشان می‌دهد.

وزن برگشتی همیشه شبیه وزن قبلی نیست

نکته مهم اینجاست که بدن در زمان لاغرشدن، گاهی بخشی از عضله را هم از دست می‌دهد. اما وقتی وزن دوباره برمی‌گردد، معمولا بیشتر به‌شکل چربی ذخیره می‌شود. همین اتفاق باعث می‌شود بدن سخت‌تر کالری بسوزاند و کنترل وزن در ادامه دشوارتر شود.

کدام آمپول‌های لاغری ممکن است با بازگشت وزن همراه باشند؟

نکته مهم اینجاست که بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری فقط به یک داروی خاص مربوط نمی‌شود. بیشتر آمپول‌هایی که روی اشتها، سیری و کنترل وزن اثر می‌گذارند، بعد از قطع مصرف ممکن است با برگشت وزن همراه باشند. دلیلش هم این است که با قطع دارو، بدن دوباره به‌سمت الگوی قبلی خود برمی‌گردد.

با این حال، آمپول‌هایی که بیشتر درباره برگشت وزن بعد از قطع آن‌ها صحبت می‌شود، از دسته آگونیست‌های گیرنده GLP-1 هستند که شامل موارد زیر می‌شوند:

• سماگلوتاید: این دارو با نام‌هایی مثل ویگووی و اوزمپیک شناخته می‌شود. براساس آزمایش بالینی گروه مطالعاتی STEP 1 در سال ۲۰۲۲، بعداز یک سال از قطع سماگلوتاید، دو سوم از وزن کم‌شده دوباره برمی‌گردد.
• تیرزپاتید: این دارو با نام‌هایی مثل زپ‌باند و مونجارو شناخته می‌شود. تیرزپاتید معمولا کاهش وزن قابل‌توجهی ایجاد می‌کند، اما بعد از قطع مصرف، بدن ممکن است دوباره به سمت افزایش وزن برود.
• لیراگلوتاید: این دارو با نام ساکسندا شناخته می‌شود و معمولا به‌صورت تزریق روزانه مصرف می‌شود. چون اثر آن زودتر کم می‌شود، بعد از قطع مصرف ممکن است اشتها سریع‌تر برگردد و وزن دوباره بالا برود.

داروهای جدیدتر و ترکیبی مانند کاگریلینتاید و اکسناتاید نیز جزو دسته آمپول‌هایی هستد که قطع آن هم ممکن است با افزایش وزن همراه باشد.

بعد از قطع آمپول لاغری چقدر وزن برمی‌گردد؟

به‌طور کلی عدد دقیق برای همه یکسان نیست؛ اما طبق تحقیقات انجام‌شده توسط گروه مطالعاتی STEP 1 در سال ۲۰۲۲ در مجله علمی معتبر Diabetes, Obesity and Metabolism، افراد ممکن است طی یک سال، حدود دو سوم وزن کم‌شده خود را دوباره به دست بیاورند.

البته چاقی دوباره بعد از قطع آمپول لاغری برای همه قطعی نیست. اگر سبک زندگی در همان دوره مصرف دارو آرام‌آرام اصلاح شود، شانس حفظ بخشی از کاهش وزن بیشتر خواهد شد.

چه کسانی بیشتر در معرض برگشت وزن بعد از آمپول لاغری هستند؟

برگشت وزن بعد از قطع آمپول لاغری ممکن است برای خیلی از افراد پیش بیاید، اما در بعضی گروه‌ها احتمال آن بیشتر است. این دسته از افراد این ویژگی‌ها را دارند:

• کسانی که وزن زیادی کم کرده‌اند: چون بدن آن‌ها بیشتر برای برگشت به وزن قبلی تلاش می‌کند.
• مصرف‌کنندگان آمپول‌های قوی‌تر: مثل سماگلوتاید و تیرزپاتید، چون بعد از قطع دارو اشتها ممکن است سریع‌تر برگردد.
• افرادی که صرفا فقط به آمپول لاغری تکیه کرده‌اند: چون بدون تغییر سبک زندگی، حفظ وزن سخت‌تر می‌شود.
• کسانی که دارو را بدون نظارت پزشک مصرف کرده‌اند: چون معمولا برنامه مشخصی برای بعد از قطع دارو ندارند.
• سالمندان: چون ممکن است در زمان کاهش وزن بخشی از عضله خود را هم از دست بدهند.
• افراد مبتلا به دیابت نوع ۲: چون قطع دارو ممکن است هم روی وزن و هم روی قندخون اثر بگذارد.

در مجموع، کسانی که کنار دارو از برنامه غذایی، فعالیت بدنی و پیگیری پزشکی کمک نمی‌گیرند، بیشتر در معرض برگشت چاقی بعد از آمپول لاغری قرار دارند. برای همین، بهتر است از همان زمان مصرف دارو برای دوران بعد از قطع آن هم برنامه‌ریزی شود.

راهکارهای پیشگیری از بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری

برای پیشگیری از بازگشت وزن پس‌از قطع‌کردن آمپول‌های لاغری، لازم نیست همه چیز سخت و پیچیده شود. بهتر است از همان دوران مصرف دارو، چند عادت اصلی زیر را آرام‌آرام وارد زندگیتان کنید تا بعد از قطع دارو، بدن کمتر به سمت وزن قبلی برگردد:

چه زمانی بعد از قطع آمپول لاغری باید به پزشک مراجعه کرد؟

بعد از قطع دارو، اگر وزن‌تان پشت سر هم بالا می‌رود و با تغذیه و تحرک کنترل نمی‌شود، بهتر است سریع‌تر به پزشک جراح خود مراجعه کنید. بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری برای خیلی‌ها پیش می‌آید؛ اما وقتی این روند ادامه‌دار می‌شود یا همراه با بالا رفتن قند، فشار خون، بدتر شدن خواب یا برگشت علائم قبلی است، باید جدی‌تر بررسی شود.

در این شرایط، پزشک می‌تواند برای کنترل برگشت وزن بعد از قطع آمپول لاغری، برنامه امن‌تری پیشنهاد دهد.

برای جلوگیری از برگشت چاقی بعد از آمپول لاغری، مراقبت را ادامه دهید!

بازگشت وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری برای خیلی از افراد پیش می‌آید و همیشه به معنی شکست درمان نیست. وقتی اثر دارو کمتر می‌شود، اشتها، میل به غذا و تمایل بدن به برگشت وزن می‌تواند دوباره بیشتر شود. نکته مهم این است که قطع دارو نباید پایان مراقبت باشد. اگر تغذیه، تحرک، تمرین‌های قدرتی، خواب کافی و پیگیری پزشکی ادامه پیدا کند، کنترل وزن مسیر مطمئن‌تری پیدا می‌کند.

اگر بعد از قطع آمپول لاغری وزن‌تان دوباره در حال افزایش است، بهتر است این موضوع را بی‌برنامه رها نکنید. مشاوره با دکتر محمود حیدری، فوق تخصص جراحی چاقی و لاپاراسکوپی پیشرفته، می‌تواند به شما کمک کند علت برگشت وزن را بهتر بشناسید و برای ادامه مسیر، تصمیم مطمئن‌تری بگیرید.