آیا کم‌خونی بعد اسلیو معده شایع است؟

گاهی‌اوقات درست وسط لذت‌بردن از اندام جدید بعد از عمل و لباس‌های سایز کوچک، یک‌هو بدنتان کم می‌آورد، ریزش مو کلافه‌تان می‌کند و یک بی‌حالیِ مداوم، شیرینی لاغری را به کامتان تلخ می‌کند. اینجاست که باید شک کنید نکند سروکله‌ی کم‌خونی بعد اسلیو معده پیدا شده باشد! در این مقاله از سایت دکتر محمود حیدری قرار است با هم ببینیم چرا بعد از اسلیو بدنمان کم‌خون می‌شود، نشانه‌هایش چیست و چطور مثل آب خوردن درمانش کنیم.

علت کم‌خونی بعد از عمل اسلیو چیست؟

راستش را بخواهید، خیلی‌ها فکر می‌کنند چون در عمل اسلیو، برعکس عمل بای‌پس، با روده‌ها کاری ندارند، دیگر قرار نیست با سوءتغذیه یا کم‌خونی درگیر شوند! اما آمارها چیز دیگری می‌گویند؛ بیشتر از نصف کسانی که عمل اسلیو معده را انجام داده‌اند، در نهایت یک روز با کم‌خونی مواجه شده‌اند.

اما چرا بدنی که این‌همه وزن کم کرده و سرحال شده، ناگهان کم می‌آورد؟ دلایلش خیلی ساده‌تر از آن چیزی‌ست که فکر می‌کنید:

1. کم‌شدن حجم معده

 وقتی ۸۰ درصد معده برداشته می‌شود، معلوم است که سهمیه غذای روزانه‌مان خیلی کوچک می‌شود. وقتی کم غذا می‌خوریم، ویتامین‌ها و آهن کمتری هم به بدنمان می‌رسد.

2. کمبود اسید معده

اسید معده فقط برای هضم نیست؛ این اسید مثل یک کارگر، آهن را از دل غذاها (مخصوصاً گوشت قرمز) بیرون می‌کشد تا بدن بتواند آن را جذب کند. وقتی بعد از عمل اسلیو، اسید معده کم می‌شود، بدن دیگر نمی‌تواند مثل قبل آهن غذاها را جذب کند.

3. نماندن غذا در معده

درست است که مسیر روده عوض نشده، اما غذا در معده جدید خیلی بند نمی‌شود و با سرعت وارد روده می‌شود. روده هم تا می‌آید به خودش بجنبد و آهن را جذب کند، غذا رد شده و رفته است!

4. حذف گوشت

خیلی از کسانی که اسلیو کرده‌اند می‌دانند که تا چند ماه بعد از عمل، حتی بوی گوشت قرمز هم حالشان را بد می‌کند. وقتی منبع اصلی آهن از رژیم غذایی حذف شود، ذخایر آهن بدن هم خیلی زود ته می‌کشد.

5. عادت ماهانه

خانم‌هایی که قاعدگی‌های شدیدی دارند، هر ماه کلی خون و آهن از دست می‌دهند. حالا این را بگذارید کنار بدنی که خودش در جذب آهن تنبل شده؛ معلوم است که کم‌خونی زودتر خودش را نشان می‌دهد.

6. التهاب‌های پنهان چاقی

جالب است بدانید خیلی از ما به خاطر همان اضافه وزن قبل از عمل، بدنمان درگیر یک‌سری التهاب‌های پنهان بوده و حتی قبل از جراحی هم کمی کم‌خون بوده‌ایم، اما بعد از عمل تازه متوجه این مشکل می‌شویم.

علائم کم‌خونی بعد اسلیو معده

راستش را بخواهید، کم‌خونی بعد اسلیو معده، خودش را پشت کلی نشانه ریز و درشت پنهان می‌کند. خیلی از افراد اوایل فکر می‌کنند این بی‌حالی‌ها طبیعی‌ست و به خاطر کم‌شدن حجم غذایشان است، اما بدن دارد کدهای دیگری می‌فرستد!

اگر اسلیو کرده‌اید، حواستان به این نشانه‌های جسمی و روحی باشد:

1. خستگی و بی‌حالی تمام‌نشدنی

 اینکه صبح‌ها سخت از تخت بلند می‌شوید یا برای کارهای معمولی روزمره هم انرژی ندارید، یک نشانه جدی‌ست.

2. کم آوردن نفس و تپش قلب

اگر با چهار تا پله بالا رفتن یا یک پیاده‌روی سبک، نفستان تنگ می‌شود یا حس می‌کنید قلبتان دارد توی دهانتان می‌زند، حتماً باید ذخایر آهنتان را چک کنید.

3. تغییرات ظاهری

رنگ‌پریدگی پوست، سردبودن همیشگی دست و پا و ریزش موی شدیدی که قطع نمی‌شود، همگی داد می‌زنند که آهن بدنتان ته کشیده است.

4. سرگیجه و صدای عجیب در گوش

اگر موقع بلندشدن سرتان گیج می‌رود، مدام سردرد دارید، تمرکزتان برای کار و درس کم شده یا حتی گاهی صدای تپش قلبتان را توی گوش خودتان می‌شنوید، این‌ها سیگنال‌های مغزی کم‌خونی هستند.

5. هوس‌های عجیب‌وغریب

شاید خنده‌دار به نظر برسد، اما فقر آهن شدید آدم را به کارهای عجیبی وا می‌دارد! مثلاً ناگهان دلتان می‌خواهد یخ بجوید، یا میل شدیدی به بوکردن و خوردن چیزهای غیرخوراکی مثل خاک پیدا می‌کنید.

• نکته: گاهی کم‌خونی فقط از آهن نیست. بد نیست بدانید که اگر مدام دست و پایتان گزگز می‌کند، سر می‌شود یا حواستان پرت می‌شود، احتمالاً ویتامین B12 بدنتان کم شده است؛ اما اگر بی‌دلیل عصبی، کج‌خلق و تحریک‌پذیر شده‌اید، ممکن است بدنتان با کمبود اسید فولیک (فولات) درگیر شده باشد.

کم‌خونی بعد اسلیو معده چه زمانی خطرناک است؟

کم‌خونی پس از جراحی لاغری اوایل کار خیلی آرام و بی‌صدا جلو می‌آید؛ اما اگر نسبت به نشانه‌های بدنتان بی‌خیال باشید و درمانش نکنید، می‌تواند کار را به جاهای باریک بکشاند.

اگر خودتان یا اطرافیانتان اسلیو کرده‌اید، بروز این نشانه‌ها یعنی وضعیت از یک کم‌خونی ساده گذشته و وارد مرحله بحرانی شده است.

1. وقتی قلب و ریه به نفس‌نفس می‌افتند.

اگر کار به جایی برسد که حتی بدون هیچ فعالیتی، در قفسه سینه‌تان احساس درد کنید یا تنگی نفس شدید امانتان را ببرد، یعنی اوضاع قرمز است! این یعنی سطح هموگلوبین خون آن‌قدر پایین آمده که اکسیژن کافی به اعضای حیاتی بدنتان نمی‌رسد.

2. وقتی دیگر قرص و کپسول جواب نمی‌دهد.

 در حالت عادی، کم‌خونی با چند تا قرص آهن و مکمل حل می‌شود؛ اما اگر ذخایر آهن بدن کاملاً جارو شده باشد، پزشک مجبور می‌شود برای جبران سریع گلبول‌های قرمز، دستور تزریق وریدی آهن (سرم آهن) یا حتی در موارد حادتر، تزریق خون بدهد. این یعنی بدن وارد فاز بحران شده است.

3. وقتی بی‌حالی مزمن شما را از پا درمی‌آورد.

فقر آهنی که ماه‌ها درمان‌نشده رها شود، تمرکز، انرژی و کل سیستم ایمنی شما را مختل می‌کند. هر چقدر دیرتر به داد این وضعیت برسید، بدنتان سخت‌تر به درمان‌ها جواب می‌دهد.

برای تشخیص کم‌خونی بعد اسلیو چه آزمایش‌هایی لازم است؟

اگر می‌خواهید بدانید در برگه آزمایش شما قرار است چه فاکتورهایی بررسی شود، این لیست همان چیزی‌ست که به آن نیاز دارید.

1. آزمایش CBC (شمارش کامل سلول‌های خون)

این همان آزمایش پایه‌ای‌ست که تعداد گلبول‌های قرمز و سطح «هموگلوبین» خونتان را نشان می‌دهد. هموگلوبین ناوبری‌ست که اکسیژن را به تمام بدن می‌رساند و اگر پایین باشد، یعنی کم‌خونی شروع شده است.

2. سطح فریتین (Ferritin)

این یکی از مهم‌ترین‌هاست! فریتین در واقع «انبارِ ذخیره آهن» بدنتان است. خیلی وقت‌ها آهن خونتان نرمال نشان داده می‌شود اما انبار (فریتین) خالی‌ست. پزشکان معمولاً دوست دارند عدد فریتین شما بالای ۳۰ باشد.

3. سطح آهن خون (Iron)

برای اینکه ببینند در همین لحظه چه مقدار آهن در جریان خون شما در حال حرکت است.

4. ویتامین B12

چون بعد از اسلیو اسید معده کم می‌شود، بدن دیگر نمی‌تواند این ویتامین را به‌خوبی جذب کند و کمبودش مستقیماً باعث یک مدل کم‌خونی خاص و البته بی‌حسی دست و پا می‌شود.

5. فولات (اسید فولیک)

رفیق شفیق گلبول‌های قرمز است که کمبودش شما را بی‌حوصله و بی‌انرژی می‌کند.

6. آزمایش‌های جانبی

اگر کم‌خونی شما شدید باشد و با قرص و مکمل هم بالا نیاید، پزشک ممکن است برای محکم‌کاری کارهای زیر را انجام دهد.

•  آزمایش مدفوع: برای اینکه مطمئن شوند دچار خونریزی پنهان گوارشی (مثل زخم معده) نشده‌اید.

•  آندوسکوپی یا کولونوسکوپی: اگر در آزمایش بالا چیزی دیده شود، دکتر با این روش‌ها داخل سیستم گوارش را نگاه می‌کند تا منبع خونریزی را پیدا کند.

•  بررسی مغز استخوان: در موارد خیلی نادر، برای اینکه ببینند کارخانه گلبول‌سازی بدنتان درست کار می‌کند یا نه.

درمان کم‌خونی بعد اسلیو معده چگونه است؟

اگر آزمایش داده‌اید و معلوم شده که بله، شما هم به کم‌خونی پس از جراحی چاقی دچار شده‌اید، اصلاً زانوهای غم را بغل نگیرید! پزشکان معمولاً برای حل این مشکل، یک نقشه راه چند مرحله‌ای می‌چینند که در ادامه آن را با هم مرور خواهیم کرد.

1. غذاهای خونساز بخورید!

اولین قدم این است که سفره‌تان را پر از موادغذایی کنید که سرشار از آهن، ویتامین B12 و اسید فولیک هستند. آهن در غذاها دو مدل است؛ حیوانی (که بدن عاشقش است و سریع جذبش می‌کند) و گیاهی. بهترین‌های این لیست موراد زیر هستند.

• حیوانی: گوشت قرمز (اگر معده‌تان تحملش را دارد)، مرغ، ماکیان و زرده تخم‌مرغ.
• گیاهی و حبوبات: عدس، نخود، انواع لوبیا، توفو و غلات یا نان‌های غنی‌شده با آهن.
• سبزیجات و میوه‌های خشک: اسفناج، کلم بروکلی، برگه زردآلو، آلو خشک و کشمش.

2. مکمل‌های خوراکی را مصرف کنید!

بیایید با خودمان رک باشیم؛ بعد از عمل اسلیو، به خاطر کم‌شدن اسید معده، هرچقدر هم خوش‌خوراک باشید و بهترین رژیم را بگیرید، غذا به تنهایی نمی‌تواند کم‌خونی شما را درمان کند. برای همین باید مکمل‌های زیر را در برنامه غذایی‌تان بگنجانید!

• قرص آهن: معمولاً پزشک قرص‌هایی مثل سولفات آهن یا فومارات آهن (که با معده خیلی‌ها سازگارتر است) تجویز می‌کند.
• ویتامین B12 و فولات: به شکل قرص‌های معمولی، قرص‌های زیرزبانی یا آمپول تجویز می‌شوند.

3. برای جذب بهتر آهن، ترفندهای زیر را به کار ببرید!

فقط خوردن قرص و کباب مهم نیست، مهم این است که چطور کاری کنید که بدنتان بیشترین جذب را داشته باشد. این ۳ قانون طلایی را به ذهن بسپارید.

• همیشه قرص آهن یا غذای گوشتی‌تان را همراه با یک لیوان آب پرتقال یا قرص ویتامین C مصرف کنید تا جذبش چند برابر شود.
• مکمل‌های کلسیم، لبنیات (شیر و ماست) و قرص‌های ضد اسید معده، جلوی جذب آهن را می‌گیرند! پس حتماً بین مصرف آهن با کلسیم یا لبنیات، حداقل ۱ تا ۲ ساعت فاصله بگذارید.
• اگر معده‌تان یاری می‌کند، قرص آهن را با شکم خالی بخورید. اگر هم دل‌پیچه می‌گیرید، همراه غذا بخورید اما دورِ نوشیدن چای و قهوه هم‌زمان با غذا را یک خط قرمز پررنگ بکشید.

4. وقتی چاره‌ای نداشتید، از درمان‌های زیر کمک بگیرید!

اگر کم‌خونی شما خیلی شدید باشد یا معده‌تان اصلاً با قرصِ خوراکی راه نیاید، پزشک می‌رود سراغ راه‌حل‌های سریع‌تر:

• تزریق وریدی (سرم آهن یا آمپول B12)
• تنظیم قاعدگی در خانم‌ها
• تزریق خون

اشتباهات رایج در مصرف آهن بعد از اسلیو

راستش را بخواهید، مصرف قرص آهن یک‌سری فوت‌وفن‌های ریز دارد که اگر رعایت نکنید، انگار پولتان را دور ریخته‌اید. بیایید با هم چند تا از رایج‌ترین اشتباهات در مصرف آهن بعد از اسلیو را مرور کنیم.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

به طور کلی، مراجعه شما به پزشک برای کنترل کم‌خونی بعد از عمل اسلیو، به دو شکل است: چکاپ‌های برنامه‌ریزی‌شده و مراجعه به خاطر علائم.

جمع‌بندی

در نهایت، یادتان باشد که لاغرشدن و رسیدن به اندام ایده‌آل یک مسیر فوق‌العاده است، اما نه به قیمت از دست رفتن سلامتی و شادابی‌تان! کم‌خونی بعد اسلیو معده اصلاً غول بی‌شاخ و دمی نیست، به شرطی که با مکمل‌هایتان رفیق باشید و آزمایش‌های دوره‌ای را پشت گوش نیندازید. شما این مسیر سخت را شروع کرده‌اید تا با انرژیِ بیشتر از زندگی لذت ببرید، پس هوای بدنتان را داشته باشید، قرص‌هایتان را به‌موقع مصرف کنید و با هر بار چکاپ، سلامتی‌تان را تا آخر عمر بیمه کنید!