تغییر شکل و کوچکشدن معده از بعد عمل اسلیو، سیستم گوارش را وارد یک فاز کاملا جدید میکند؛ فازی که معمولاً با تهوع و پسزدن غذا همراه است. اگرچه بیشتر این استفراغها فقط به خاطر عدم تطبیق عادتهای تغذیهای با معده جدیدتان است، اما آگاهی از مرز بین یک حالت تهوع ساده و یک مشکل جدی پزشکی خیلی حیاتیست. در این مطلب از بلاگ دکتر محمود حیدری به شما یاد میدهیم که چطور علت استفراغ بعد از عمل اسلیو معده را تشخیص دهید و با چند راهکار ساده، جلوی بروز مجدد آن را بگیرید.
دلایل استفراغ بعد از عمل اسلیو معده
معده جدیدتان الان خیلی کوچکتر و حساستر شده و فقط دارد سعی میکند خودش را با شرایط جدید وفق دهد. دلیل این استفراغها معمولا به دو دسته کلی تقسیم میشود: عادتهای غذاخوردن خودتان یا مسائل پزشکی و ساختاری معده.
در ادامه قدم به قدم بررسی میکنیم که چرا این اتفاق میافتد.
1. عادتها و سبک غذاخوردن
بخش زیادی از استفراغها در ماههای اول، اصلا ربطی به مشکل جراحی ندارد؛ بلکه فقط به خاطر این است که معده کوچکتان هنوز دارد رفتارهای قبلی را تجربه میکند. عادتهای اشتباهی مثل:
- تند تند غذاخوردن
- خوب نجویدن غذا
- پرخوری
- نوشیدن مایعات همراه با غذا
- درازکشیدن بلافاصله بعد از غذا
- استفاده از نی یا نوشابه گازدار
- خوردن قرص و ویتامین با معده خالی
- استرس و اضطراب از غذاخوردن
- ناسازگاری با بعضی غذاها
2. دلایل پزشکی و ساختاری
اگر رفتارتان را اصلاح کردهاید اما استفراغ بعد از اسلیو بیشتر از 2 تا 3 روز ادامه داشت یا کلا با هیچ روشی آرام نشد، باید دلایل زیر را با پزشکتان بررسی کنید.
| علت پزشکی | چرا اتفاق میافتد؟ | توضیحات تکمیلی |
| تورم اولیه بعد عمل | در هفتههای اول، بافتهای معده به خاطر جراحی متورم و تنگتر میشوند. | کاملا طبیعیست و با گذشت زمان و مصرف مایعات ساده، کمکم برطرف میشود. |
| تنگی یا پیچخوردگی معده | گاهی محل منگنهها دچار بافت دستخورده (اسکار) میشود یا معده کمی تاب میخورد و مسیر مسدود میشود. | با عکسبرداری یا آندوسکوپی تشخیص داده میشود و پزشک با بالن یا روشهای دیگر بازش میکند. |
| رفلاکس شدید اسید (GERD) | تغییر شکل معده باعث افزایش فشار داخلی و بازگشت اسید به مری میشود. | باعث سوزش سر دل و تهوع میشود که با داروهای ضد اسید زیر نظر پزشک کنترل خواهد شد. |
| زخم معده | ایجاد زخم در خط منگنهها که باعث درد و تهوع میشود. | سیگارکشیدن و مصرف مسکنهایی مثل ایبوپروفن یا ژلوفن خطرش را چند برابر میکند. |
| سندرم دامپینگ | ورود خیلی سریع غذاهای چرب یا شیرین به روده کوچک. | علاوهبر استفراغ، با تپش قلب، عرق سرد، سرگیجه و اسهال همراه است. |
علائم هشداردهنده استفراغ بعد از عمل اسلیو معده
گاهیاوقات استفراغ بعد از اسلیو معده میتواند نشانه یک مشکل جدی باشد؛ پس اگر هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، نباید منتظر بمانید. این نشانهها اورژانسی هستند و باید سریعتر به اورژانس مراجعه کنید.
- اگر حتی نمیتوانید چند جرعه آب را در معدهتان نگه دارید، بدنتان بهشدت در معرض کمآبی قرار میگیرد و نیاز به بستری و سرم وریدی دارید.
- کمآبی بدن مثل تیرهشدن شدید رنگ ادرار، خشکی خیلی زیاد دهان، سرگیجه، بیحالی مفرط، ضعف یا احساس گیجی.
- تب بالای ۳۸ درجه همراه با استفراغ. (این موضوع میتواند نشانه عفونت داخلی یا نشت از خط منگنه معده باشد.)
- درد شدید و رو به بدترشدن در شکم.
- ضربان قلب خیلی سریع یا احساس غش و ضعف شدید.
- استفراغ خونی یا مدفوع سیاه و قیرمانند.
- درد قفسه سینه یا تنگی نفس.
- استفراغ مداوم زرد یا سبز رنگ (میتواند نشانه انسداد و گرفتگی در مسیر روده باشد.)
- عدم دفع مدفوع یا گاز شکم.
اما چرا این علائم تا این حد مهم هستند؟ چون معمولا خبر از ۲ عارضه حیاتی و بسیار جدی میدهند.
| عارضه خطرناک | چرا اتفاق میافتد و چقدر جدیست؟ |
| نشت از خط منگنه | یک وضعیت کاملا اورژانسیست که با درد شدید شکم، تب بالای ۳۸ درجه، ضربان قلب بالا و استفراغ همراه است. درمانش نیاز به بستری فوری، دریافت آنتیبیوتیکهای قوی و گاهی جراحی مجدد دارد. |
| کمبود شدید ویتامین B1 و خطر آسیب مغزی | استفراغهای مداوم مانع جذب ویتامینها میشوند. در این شرایط، پزشک باید حتما قبل از وصلکردن هرگونه سرم قندی، آمپول ویتامین B1 (تیامین) تزریق کند؛ چرا که تزریق قند بدون B1 میتواند باعث یک آسیب عصبی شدید و غیرقابلبرگشت به نام «آنسفالوپاتی ورنیکه» شود. |
تشخیص و درمان استفراغ بعد از عمل اسلیو معده
وقتی بعد از اسلیو دچار استفراغ مداوم میشوید، پزشکها از یک مسیر گامبهگام و دقیق استفاده میکنند تا ببینند علت دقیق این مشکل چیست. درمانش هم دقیقا متناسب با علتیست که در بررسیها پیدا میشود.
چطور پزشک علت استفراغ بعد از اسلیو معده را پیدا میکند؟
برای اینکه مشخص شود استفراغ به خاطر انسداد فیزیکی و ساختاریست یا فقط یک اختلال حرکتی در معده، از ابزارهای زیر استفاده میشود.
اندوسکوپی گوارش (Gastroscopy)
پزشک با دوربین، داخل معده جدیدتان را مستقیما میبیند تا وجود هر گونه ورم، زخم، رفلاکس شدید یا تنگی و پیچخوردگی در مسیر خط منگنه را بررسی کند و در صورت لزوم نمونهبرداری انجام دهد.
تصویربرداری با ماده حاجب یا سیتی اسکن
در این روش یک مایع مخصوص مینوشید و عکسبرداری انجام میشود. این تست به پزشک میگوید که آیا معدهتان پیچخورده، بیشازحد تنگ شده، فتق دارید یا نشت در خط منگنه ایجاد شده است یا نه.
تستهای حرکتی و عملکردی
تستهایی مثل اسکن تخلیه معده یا مانومتری مری مشخص میکنند که آیا معدهتان دچار تنبلی (فلج معده یا گاستروپارزی) شده یا مشکل فقط حرکت نامناسب غذاست.
آزمایشهای خون
برای بررسی میزان کمآبی بدنتان، وضعیت الکترولیتها و چککردن ویتامینهای حیاتی (مثل B12، آهن و بهخصوص ویتامین B1 یا تیامین) انجام میشود. برای خانمها تست بارداری هم مد نظر قرار میگیرد.
روشهای درمان استفراغ بعد از عمل اسلیو معده
بسته به اینکه علت استفراغ چه چیزی باشد، پزشک یکی از مسیرهای زیر را برای درمان انتخاب میکند.
| درمانهای دارویی و مراقبتی | مصرف داروهای کاهشدهنده اسید (مثل امپرازول) برای ترمیم زخمها یا ورم معده. استفاده از داروهای ضدتهوع (مثل اوندانسترون) و داروهایی که به تخلیه سریعتر معده کمک میکنند. تزریق سرم. تزریق آمپول ویتامین B1. |
| درمانهای آندوسکوپیک | اگر مسیر معدهتان تنگ شده یا کمی پیچ خورده باشد، پزشک موقع اندوسکوپی با یک بالن مخصوص، آن بخش باریک را باز میکند. قراردادن لولههای ظریف (استنت) یا بخیهزدن از داخل، برای تقویت خط منگنه یا بستن نشتهای کوچک. |
| جراحیهای اصلاحی و مجدد | اگر خط منگنه دچار نشت شده باشد (که با تب، درد شدید و ضربان بالا همراه است)، نیاز به بستری فوری، آنتیبیوتیک قوی و جراحی ترمیمی دارد. اگر تنگی، پیچخوردگی یا رفلاکس شدید معده با بالن و دارو درمان نشود، پزشک جراحی تعویضی انجام میدهد. در این روش، بالای معده اسلیو شده مستقیما به روده متصل میشود تا غذا بدون گیرکردن و بهراحتی عبور کند. (تبدیل اسلیو به بایپاس معده) |
اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی برای جلوگیری از استفراغ بعد از اسلیو معده
سازگارکردن عادات غذایی با معده جدید و کوچکشده، مهمترین قدم برای جلوگیری از تهوع و بالاآوردن غذا بعد از عمل اسلیو است. برای اینکه با معده جدیدتان کنار بیایید، باید نکات زیر را رعایت کنید.
- بسیار آهسته غذا بخورید و سعی کنید برای هر وعده غذایی 20 الی 30 دقیقه وقت بگذارید.
- برای اینکه لقمههای کوچک بردارید و سرعت غذاخوردنتان را کنترل کنید، از قاشق و چنگال کوچک یا چاپستیک استفاده کنید.
- بدون حواسپرتی غذا بخورید، تلویزیون را خاموش کنید و گوشیتان را کنار بگذارید.
- از 30 دقیقه قبل تا 30 دقیقه بعد از غذا، هیچ مایعاتی ننوشید.
- مصرف نی و نوشابه گازدار را کنار بگذارید.
- مایعات را یکباره سر نکشید و در طول روز آن را آرام و جرعهجرعه بنوشید.
- به پرهیزهای غذاییتان متعهد باشید و گامبهگام از مراحل رژیم (مایعات، پوره، غذای نرم و سپس غذاهای جامد) عبور کنید.
- روزانه حداقل ۶۰ تا ۸۰ گرم پروتئین مصرف کنید تا بافتهایتان ترمیم شده و توده عضلانیتان حفظ شود.
- از مصرف غذاهای خیلی چرب، بسیار شیرین و تند که باعث رفلاکس، سوزش معده و سندرم دامپینگ (تپش قلب، عرق سرد، اسهال و استفراغ) میشوند، دوری کنید.
- در ماههای اول گوشت قرمز و لبنیات را با احتیاط مصرف کنید.
- تا 60 دقیقه بعد از غذا دراز نکشید.
- سیگارکشیدن و مصرف خودسرانه مسکنهایی مثل ایبوپروفن، ژلوفن یا ناپروکسن آسیب شدیدی به جدار معده میزنند، پس از مصرف آنها خودداری کنید.
- هر چیزی که میخورید و واکنش بدنتان نسبت به آن غذا را در یک دفترچه مخصوص یادداشت کنید.
- مکملهایتان را با معده خالی نخورید.
جمعبندی
در نهایت، فراموش نکنید که بیشتر استفراغهای بعد از عمل اسلیو معده، فقط یک تذکر ساده از طرف معده جدیدتان است که از شما میخواهد آرامتر و با احتیاط بیشتری غذا بخورید. با رعایت قوانین رژیم، صبوری و گوشدادن به بدنتان، این دوران خیلی زود میگذرد. اگر استفراغتان مداوم شد یا با تب و درد شدید همراه بود، حتما پزشکتان را در جریان قرار دهید.
بدون نظر