نوجوانی خودش به اندازه کافی دوره پرچالش و شلوغیست؛ حالا تصور کنید بار سنگین اضافهوزن و حرفهای بقیه هم روی دوش بچهها بیفتد. واقعیت این است که چاقی و افسردگی خیلی وقتها مثل یک زنجیره به هم وصل میشوند و روحیه بچهها را خسته میکنند. در این مطلب خیلی ساده و دقیق ارتباط چاقی و افسردگی در نوجوانان را بررسی کردهایم و به شما خواهیم گفت که چطور میشود بهعنوان والد، هوای بچهها را در این مسیر داشت.
چاقی چطور پای افسردگی را به زندگی بچهها باز میکند؟
بیایید ببینیم که چاقی چطور پای افسردگی را به زندگی بچهها باز میکند!.
بدنی که از درون خسته است!
وقتی وزن بالا میرود، سلولهای چربی یکسری سیگنالهای التهابی در بدن پخش میکنند. شاید عجیب به نظر برسد، اما این التهابها فقط در بدن نمیمانند؛ به مغز هم میرسند و روی مواد شیمیاییِ حالخوبکن اثر منفی میگذارند. یعنی بدن فرزندتان بدون اینکه خودش بخواهد، در یک استرس مداوم قرار میگیرد و بیحوصله و غمگین میشود.
حرفها و نگاههایی که دلش را میشکند!
نوجوانها در این سن خیلی حساسند. شوخیهای بیجای بقیه، تشر زدنهای دوستان یا مقایسه خودشان با بلاگرهای اینستاگرام، خیلی سریع اعتمادبهنفسش را نابود میکند. وقتی از بدنش راضی نباشد، کمکم گوشهگیر میشود، از بقیه فاصله میگیرد و حس تنهایی اذیتش میکند.
شبهایی که خوابِ راحت ندارد!
اضافه وزن نمیگذارد بچه شبها راحت بخوابد؛ از خروپف بگو تا پریدنهای پشتسرهم از خواب. وقتی شب درست نخوابد، صبح با خستگی و بیحوصلگی از خواب بیدار میشود و کل روز کلافه است. این خستگیِ مدام، روحیه هر کسی را پایین میکشد.
کمآوردن در برابر استرسهای ساده!
چاقی هورمونهای استرس را در مغز به هم میریزد. برای همین، فرزندتان در برابر درس، مدرسه یا یک اتفاق ساده، خیلی زودتر از بقیه کلافه میشود و حس میکند از پس هیچکاری برنمیآید.
افسردگی چطور باعث اضافه وزن میشود؟
حالا بیایید از طرف دیگری به قضیه نگاه کنیم. خیلی وقتها همهچیز از بیحوصلگی و غم شروع میشود و بعد، خودش را روی ترازو نشان میدهد.
وقتی حالِ هیچ کاری نیست و غذا میشود پناهگاه!
نوجوانی که افسرده است، اصلا انرژی ندارد؛ نه حوصله ورزش دارد، نه بیرون رفتن. در این شرایط، خیلی وقتها غذاخوردن تنها راهی میشود که با آن خودش را آرام کند یا از حسهای تلخش فرار کند. خب معلوم است که این کالریهای اضافه کمکم جمع میشوند و وزن بالا میرود.
هورمونی که چربیها را دور شکم جمع میکند!
استرس و غمِ مداوم، هورمونی به اسم کورتیزول را در بدن زیاد میکند. این هورمون به بدن دستور میدهد چربیها را صاف ببرد و دور شکم و پهلو ذخیره کند.
برای اطلاعات بیشتر مطالعه کنید: هورمون چاقی چیست؟
شببیداری و اشتهای کاذب
نوجوان افسرده معمولا شبها دیر خوابش میبرد یا بد میخوابد. کمخوابی هم معمولا هورمونهای گرسنگی را فعال میکند؛ یعنی دلش مدام شیرینی و تنقلات پرکالری میخواهد.
چطور بفهمیم فرزندمان درگیر چرخه چاقی و افسردگی شده است؟
خیلی وقتها تغییر رفتار بچهها در نوجوانی را میگذاریم به حساب غرور نوجوانی یا لجبازی؛ اما بعضی رفتارها خط قرمزی هستند که نشان میدهند فرزندتان از درون دارد رنج میکشد و به کمک شما نیاز دارد. اگر این نشانهها را دیدید، حتما آنها را جدی بگیرید.
- همیشه خسته و بیانگیزه است و انگار رمق هیچ کاری را ندارد؛ حتی کارهایی که قبلا عاشقشان بود.
- مدام جلوی آینه خودش را سرزنش میکند، از جثهاش خجالت میکشد یا لباسهای خیلی گشاد میپوشد تا بدنش دیده نشود.
- علایق تحصیلیاش کم شده و نمرههایش یکدفعه پایین آمده است.
- مدام از دلدرد، سردرد یا حالت تهوع شکایت میکند بدون اینکه علت پزشکی خاصی داشته باشد.
- شبها تا دیروقت بیدار است؛ ساعتها در تخت میچرخد و خوابش نمیبرد، یا کلا ریتم خوابش به هم خورده است.
- در طول روز مدام چرت میزند و انرژی لازم برای بیدار ماندن را ندارد.
- خروپفهای بلند میکند، وسط خواب با پریشانی میپرد یا نفسش در خواب بالا نمیآید (که نشانهای از مشکلات تنفسی ناشی از اضافه وزن است.)
- از جمع خانواده و دوستانش فرار میکند، از خانه بیرون نمیرود و ساعتها تنها میماند.
- برای فرار از واقعیت، بهصورت مداوم از گوشی استفاده میکند.
- غذا خوردنش عجیب شده است؛ یا یکدفعه پرخوریِ عصبی میکند، یا مخفیانه خوراکی میخورد، یا حتی بعد از غذا خوردن سعی میکند آن را برگرداند.
اگر جملاتی مثل کاش اصلا به دنیا نمیآمدم، بود و نبودم چه فرقی دارد میگوید یا افکار خودکشی دارد، حتی یک لحظه هم صبر نکنید؛ کمخوابی و افسردگی شدید در این سن میتواند خطرساز باشد و حتما باید سریعا از یک روانپزشک یا متخصص کمک بگیرید.
نکته: دیدن این نشانهها اصلا به این معنی نیست که شما والد بدی بودهاید؛ فرزند شما فقط در حال دستوپنجه نرمکردن با شرایطیست که تنهایی از پس آن برنمیآید. قدم اول شما، دیدن این نشانهها بدون قضاوتکردن اوست.
درمان چاقی و افسردگی در نوجوانان؛ چطور این کلاف را باز کنیم؟
مسیر درمان شاید کمی زمانبر باشد، اما اگر قدمها را روشن و حسابشده بردارید، روند بهبودی فرزندتان سرعت بسیار بیشتری میگیرد:
1. تشخیص درست
قبل از هر اقدامی، باید مطمئن شویم که صورت مسئله را درست شناختهایم.
- پزشک یا روانشناس با پرسشنامههای مخصوص سن نوجوان، حالوهوای او را دقیق بررسی میکند تا ببیند میزان افسردگی چقدر است.
- درمانگر خوب کسیست که شرایط روحی، فرهنگ خانوادگی و فشارهایی که روی فرزندتان است را در نظر بگیرد تا برچسب اشتباه به او نزند.
۲. جلسات مشاورهای و رواندرمانی
جلسات مشاوره به فرزندتان یاد میدهد که چطور افکار مزاحم را کنترل کند و حس بهتری نسبت به خودش داشته باشد.
- رواندرمانی (بهویژه روش CBT): این روش به فرزندتان یاد میدهد چطور با افکار منفی درباره خودش و بدنش بجنگد و رفتارهایش را آرامآرام تغییر دهد.
- روش گفتوگوی انگیزشی: به جای زور و اجبار، با همراهی مشاور، خودِ نوجوان علاقهمند میشود که سبک زندگیاش را اصلاح کند.
- سامان دادن به خواب: تکنیکهای خاصی وجود دارد که به بچهها یاد میدهد شبها چطور ذهنشان را آرام کنند و راحتتر به خواب بروند.
۳. تغییر در سبک زندگی و عادات روزمره
تغییرات کوچک در برنامههای روزانه خانه میتواند فضایی شادابتر ایجاد کند و خستگی جسمی و روحی او را کاهش دهد.
- ورزشهای سبک و هوازی: لازم نیست او را مجبور به ورزشهای سنگین کنید؛ فقط ۳۰ دقیقه پیادهروی، شنا یا دوچرخهسواری (حدود ۴ بار در هفته) معجزه کرده و هورمونهای حالخوبکن را آزاد میکند.
- کنترل زمانِ گوشی و تلویزیون: کمکردن زمان استفاده از اینترنت (ترجیحا زیر ۳ ساعت در روز) و جایگزینکردن آن با تفریحات خانوادگی، روحیهاش را خیلی بهتر میکند.
- حواسمان به غذایی که میخوریم باشد: یادداشتکردن خوراکیهای روزانه در یک دفترچه و کمکگرفتن از یک متخصص تغذیه، بدون ایجاد حس گناه یا فشار، عادات غذایی خانواده را اصلاح میکند.
فراموش نکنید که اصلاح عادات غذایی و فعالیت بدنی اگر از دوران کودکی شروع شود، نتیجهی بهتری دارد. آشنایی با موضوع چاقی در کودکان میتواند به والدین کمک کند زودتر وارد عمل شوند.
4. دارو درمانی
گاهیاوقات بدن برای برگرداندن تعادل شیمیایی مغز به یک کمکیِ دارویی نیاز دارد که حتما باید با تشخیص پزشک متخصص مصرف شود.
- داروهای ضدافسردگی: برای درمان افسردگی داروهایی وجود دارند که تاییدشده و ایمن هستند و به تنظیم مواد شیمیایی مغز کمک میکنند.
- داروهای تنظیم خواب: در صورت لزوم، پزشک ممکن است برای مدت کوتاهی داروهای ملایمی مثل ملاتونین یا داروهای مشابه را برای تنظیم خواب شبانه تجویز کند.
۵. کمک گرفتن از یک تیم متخصص
درمان جامع زمانی اتفاق میافتد که همهجانبه به موضوع نگاه کنیم و ارزیابیهای جسمی و روانی را در کنار هم پیش ببریم.
- بررسی تخصصی خواب: اگر فرزندتان شبها خیلی خروپف میکند یا نفسش در خواب بند میآید، شاید نیاز به یک تست خواب باشد تا مشخص شود آیا اضافه وزن مجرای تنفسیاش را تنگ کرده یا نه.
- همکاری متخصصان مختلف: بهترین نتیجه زمانی گرفته میشود که روانشناس، روانپزشک، متخصص تغذیه و پزشک خانواده در کنار هم به فرزندتان کمک کنند.
- شما مهمترین عضو این تیم هستید: نقش شما به عنوان والد از همه متخصصان پررنگتر است؛ صبوری، تشویقهای کوچک و ایجاد یک محیط امن در خانه، قویترین داروی فرزندتان خواهد بود.
جمعبندی
حلکردن مشکل چاقی و افسردگی در نوجوانان، نیازمند نگاهی همزمان به جسم و روح آنهاست. فراموش نکنید که افزایش احتمال افسردگی در کودک و نوجوان چاق یک واقعیت علمیست، اما بهجای تمرکز روی اعداد ترازو یا سرزنش رفتارهای نوجوان، روی ساختن احساس ارزش درونی و عادات غذایی سالم تمرکز کنید. صبوری شما در کنار مشاوره و پیگیری پزشکی، مطمئنترین راه برای بازگرداندن آرامش و سلامت به فرزندتان است.
اگر احساس میکنید نیاز به راهنمایی تخصصی دارید، میتوانید با دکتر محمود حیدری، بهترین دکتر جراحی چاقی در قم، مشورت کنید تا بهترین مسیر درمانی برای فرزندتان مشخص شود؛ برای دریافت مشاوره رایگان در این زمینه، با شماره زیر تماس بگیرید.
بدون نظر